Сайн байна уу? Би түрүү жилийн 5 (2011) сар хавьцаа заг хүйтэн өвчин найз охиноосоо авсан юм. Тэгээд анх мэдэлгүй байж байгаад сүүлд 10 (2011) сар хавьцаа шинжилгээ хийгээд гонореа гэдэг нь батлагдсан. Мөн мөөгөнцөр ч байсан. Тэгээд эмнэлэгт очоод үзүүлтэл эмч нь намайг 2 удаа тариулаад эм уу, болохгүй бол 300’00 аар шаруул гэсэн. Тарианых нь үнийг асуутал 40000 гэж байсан санагджийна. Тэр үед ч надад мөнгө олдохгүй байлаа. Ингээд байж байтал идээ нтр гархаа больчлоо. Би ч тэгээд мартацан юм. Саяхан 1 сарын сүүлээр би санаандгүй интернетээр нийтлэл уншсан юм Заг хүйтний тухай. Тэрэн дээр заг хүйтэн өөрөө эдгэрдэггүй өвчин, заавал бүрэн эмчилгээ хийлгэж байж төгс эдгэрдэг өвчин гэсэн байсан. Тэхээр одоо хүртэл надад байгаа. Бүүр байхаар барах уу нилээн удчиж.

Би одоо тэр эмнэлгтээ буцаж очиж эмчилгээ хийлгэх үү? Ямар эмчилгээ хийлгэх вэ? Антибиотик уугаад Тариа хийлгэвэл төгс эдгэрэх болов уу? Эсвэл өөр найдвартай эмнэлэгт очиж хийлгэхүү? Та нар тусаж байсан бол хаана очиж эмчилгээ хийлгэсэн бэ? Боломжийн газар байвал нэр хаягтай нь сайн хэлж өгч туслаач. Хэсэгхэн ч гэсэн хором гаргаж уншсанд баярлалаа.

Би бүр яахаа мэдэхээ болиод байна. Энэ сэвх нөсөөний талаар юм л даа. 32 той уг нь нүүрний маань арьс сайхан цэвэрхэн, цагаан байсан юм. Нээрэн шүү, бүр үнэхээр гоё цэвэрхэн, цагаан арьстай байлаа. Харин 2005 онын зун баруун талын хацар дээр бор толбо гараад ирсэн. Тэр нь сэвх нөсөө юм гэнэ. Эхлээд яваандаа алга болчих байх гэж бодсон л доо. Гэтэл жилийн дараа алга болох нь битгийн хэл улам томроод ирсэн. Нүүр царайн дээр гарсан зүйлс дотортой холбоотой байдаг болохоор эмчид үзүүлсэн л дээ. Элэг, цөс, эмэгтэйчүүд, ер нь шинжилгээ хийлгэ гэсэн. Зөвлөсний дагуу шинжилгээ хийлгэсэн. Цөс өтгөлөрөлттэй, эмэгтэйчүүдийн хувьд гистаатай байна гэсэн. Тэгээд л дотрын эмчийн зөвлөсний дагуу хоол ундандаа их анхаарах болсон. Ж: нь өглөө бүр өлөн элгэн дээрээ зөгийн балтай бүлээн ус уух, өглөө бүр ундаа уух, шарсан хуурсан хоолноос татгалзах, витамин С-тэй хүнс аль болох хэрэглэх, орой 7 цагаас хойш хоол идэхээ байх, шингэн юм их уух, исгэлэн тослог ихтэй юм идэхгүй байх, зундаа цөсөө шар усаар зайлах гэх мэтээр өөртөө шинэ дэг тогтоосон. Одоо хүртэл энэ эдгээр дэгийг баримталж байгаа.

Бүр сурчихсан, гэхдээ заримдаа уйтгартай л даа. Би архи пиво уудаггүй, тамхи татдаггүй. Бас эмчийн зөвлөснөөр өөрийн дуртай айраг, шоколад хоёроосоо хүртэл татгалзсан. Ер нь бол одоо рефлексээрээ аль болох байгалийн гаралтай ориг хүнс хэрэглэдэг болсон. Эмэгтэйчүүдийн хувьд уйланхайгаа шимүүлэх эмчилгээг бүтэн хоёр жил хийлгэсэн, хэмжээ нь жаахан багссанаас биш ширгээгүй. Гэтэл энэ хэдэн жилийн хугацаанд нөгөө сэвх улам томроод, хоёр хацар, эрүү, дух гээд нүүрний бүх хэсэгт гараад яг л газрын зураг аятай болчихсон ёстой муухай. Толинд өөрийгөө харахаас, өмнө нь ямар байснаа бодохоор их гутардаг юм байна лээ. Хүмүүс эхлээд яасан айхтар сэвхтээ вэ гэдэг байсан. Хуучин ажлын газрынхан, найзууд маань миний бор болсныг гайхдаг, харин шинэ ажлынхан маань намайг бор царайтай гэдэг.

Харин одоо бол урьдын сайхан арьс маань шанааны хэсгээр л харагддаг юм, удахгүй бас энэ сэвхний нүүдэлд өртөх биз. Өчнөөн жил баримталсан дэг сэвхийг арилгасангүй. Сэвх хуулах, гоо сайхан гэх зэргийн гадаад талын арчилгаа бол бүр ч нэмэргүй, нөлөөлхгүй  гэдгийг мэднэ ээ. Хүнсний тухайд нэг зүйл нэмж хэлэхэд би сүү их хэрэглэдэг, сүүтэй цай байнга уудаг. Сүүтэй цай сэвхтүүлдэг гэж сонсож байсан л даа. Тэрнээс болоод байгаа юм уу гэхээр надтай адил сүү хэрэглэдэг хүүхнүүдийн нүүр бас л зүгээр.

Надтай адил цөсний өтгөрөлттэй, гистаатай, янз бүрийн хоолны дэг барьдаггүй хүүхнүүд зүв зүгээр царайтай л байх юм. Энэ сэвхний учрыг бүр олохоо болиод байна. Тэгээд л үеийн хүүхнүүдээсээ юмыг яаж мэдэх вэ, олны дотор зөвөөр зөвлөөд өгөх, сэвхний талаар шинжлэх ухааны зөв мэдлэгтэй хүн энэ захидлыг маань олж унших байх гэж найдаад бичиж сууна.

Та бүхний өчүүхэн зөвлөгөө ч надад их хэрэгтэй байна. Хүлээж байя. Өөрт минь сэтгэлээрээ туслахыг хүсч байна.

Бэлдмэл  нь 28 болон 21 ширхэгтэй гэсэн хоёр төрөл байдаг ба 28 ширхэгтэй эмийн 21 нь идэвхтэй үлдсэн 7 нь цус багадалтаас сэргийлэх бэлдмэл байдаг.

Үйлчлэх механизм
• Өндгөвчинд эм бэлгийн эсийн боловсролтыг сааруулдаг
• Умайн хүзүүний салиаг өтгөруулж эр бэлгийн эс нэвтрэх боломжгүй болгодог

Үр дүн
Эмийг зааврыг дагуу зөв хэрэглэвэл хүсээгүй жирэмслэлтээс 99% найдвартай хамгаална.

Давуу тал
• Өсвөр наснаас цэвэрших үе хүртэл бүх насны эмэгтэйчүүд хэрэглэж болно. Сарын тэмдгийн мөчлөгийг тогтворжуулж, өвдөлтийг багасгана.
• Эмийг хэрэглэхээ больсон даруйд жирэмслэх боломжтой. Өөрөөр хэлбэл жирэмслэх чадвар даруй сэргэнэ.
• Үүнээс гадна умайн гадуурх жирэмслэлт, умайн салст давхаргын хорт хавдар, умайн хоргүй хавдар, бага аарцгийн эрхтний үрэвсэл, өндгөвчийн хорт хавдар зэргээс сэргийлж чадна.
• Мөн цус багадалт, өндгөвчний үрэвсэл, өндгөвчний уйланхай, өндгөвчний хорт хавдар, хөхний хоргүй хавдар зэрэг зарим өвчнийг эмчлэхэд хэрэглэдэг

Сул талууд
• Бэлгийн замын халдварт өвчин, ХДХВ/ДОХ-оос хамгаалдаггүй
• Үр дүн нь зөв хэрэглэхээс ихээхэн хамаарна.
• Хэрэглээний эхний 2-3 сард бага зэрэг толгой өвдөх, толгой эргэх, хөх чинэрч эмзэглэх, дотор эвгүйрэх, сарын тэмдгийн хооронд бага зэрэг цусархаг зүйл гарах шинж тэмдэгүүд илэрч болно.
• Биеийн жин бага зэрэг нэмэгдэх (зарим эмэгтэйчүүд үүнийг сайн нөлөө гэж үздэг)

Ямар эмэгтэйчүүдэд хэрэглэхэд тохиромжтой вэ?
• Сарын тэмдэг өвдөлттэй ирдэг эмэгтэйчүүд
• Умайн хүзүүний шархлаа болон улайлттай  эмэгтэйчүүд
• Өмнө нь умайн гадуур жирэмсэлж байсан
• Сарын тэмдэг нь тогтворгүй, их хэмжээгээр удаан хугацаагаар ирдэг
• Жирэмслэхээс найдвартай хамгаалах түр хугацааны арга хэрэглэхийг хүссэн эмэгтэйчүүд

Ямар эмэгтэйчүүд хэрэглэж болохгүй вэ?
• Хөхүүл эмэгтэй амаржсанаас хойш эхний 6 сарын дотор
• Даралт нь 140/100-с дээш ихэсдэг эмэгтэйчүүд
• Хөхний хорт хавдартай эмэгтэйчүүд
• Урьд өмнө нь тархинд цус харваж байсан эмэгтэйчүүд
• Элэгний хурц үрэвсэлтэй, элэгний хатууралтай
• Сүрьеэгийн эм хэрэглэж байгаа эмэгтэйчүүд
• Тромбофлебит, цус бүлэгнэлийн эмгэгтэй эмэгтэйчүүд
• Өдөрт 20-с дээш ширхэг тамхи татдаг 35-аас дээш насны эмэгтэйчүүд
• 20 жилээс дээш хугацаагаар үргэлжилсэн чихрийн шижин өвчтэй эмэгтэйчүүд

Бэлдмэлийг хэрхэн хэрэглэх вэ?
• 28 ширхэгтэй эмийг сарын тэмдэгийн эхний өдрөөс хойш  5 дахь хоногоос эхлэн өдөр бүр 1 шахмалыг тогтмол цагт ууж дуусаад шууд дараагийн мөчлөгийн эмийг үргэлжлүүлэн ууна.
• 21 ширхэгтэй эмийг сарын тэмдэгийн эхний өдрөөс эхлэн тогтмол цагт өдөр бүр 1 шахмал уух ба 21 хоног уугаад 7 хоног завсарлаж дараагийн мөчлөгийн эмийг ууж эхлэнэ.

Эмээ уухаа мартвал яах вэ?
• Хэрэв та 1 шахмал уухаа мартвал санасан даруйдаа 1 шахмал ууж үлдсэнийг хувиарийн дагуу ууна.
• 2 ба түүнээс дээш шахмалыг уухаа мартвал санасан даруйдаа нэгийг, дараагийн эмийг уух  тогтсон цагтаа  ууж (1 өдөр 2 ширхэгийг ууна гэсэн үг) дараагийн өдрөөс хуваарийн дагуу ууна. Энэ үед жирэмслэхээс хамгаалах өөр аргыг  /бэлгэвч, үтрээний лаа, тос гэх мэт/ хослуулан хэрэглэнэ.

Нэг хавтгай (цикл) нь 28 ширхэг шахмалаас бүрдэх ба үүнийг бүтэн сарын турш хэрэглэнэ. Эхний 21 ширхэг шар өнгөтэй шахмал нь жирэмслэхээс хамгаалах дааврыг агуулах ба бусад 7 бор шахмал нь төмрийн бэлдмэл юм.

Микрогинон хэрхэн үйлчилдэг вэ?
• Өндгөвчинд эм бэлгийн эс боловсрохыг зогсооно.
• Умайн хүзүүний салиаг өтгөруулж эр бэлгийн эс нэвтрэхэд саад учруулна.
• Умайн хана үр тогтсон өндгөн эс хүлээн авах хэмжээгээр зузаарах явцыг сааруулна.

Микрогиноныг хэрхэн хэрэглэх вэ?
• Микрогиноныг сарын тэмдэг ирсэн эхний өдрөөс хойш 5 дахь өдрөөс эхлэн хэрэглэнэ.
• Өдөр бүр 1 шахмалыг уух ба болж өгвөл орой хоол идсэний дараа орондоо орохоос өмнө тодорхой нэг цагт ууж хэвшвэл зүгээр. Эхний 21 шар шахмалыг хэрэглэсний дараа 7 бор шахмалыг өдөрт  нэг ширхэгээр шууд үргэлжлүүлэн хэрэглээрэй.
• Бор шахмалыг хэрэглэж байх үед таны сарын тэмдэг ирж болно. Тэр үед та эмээ уухаа зогсоолгүй үргэлжлүүлэн хэрэглээрэй.
• Бор шахмалуудаа ууж дуусмагц дараагийн өдрөөс нь эхлэн шинэ хавтгайг дээрх зааврын дагуу үргэлжлүүлэн хэрэглэнэ. Дараагийн сарын тэмдэг ирсэн ирээгүйгээс үл хамааран үргэлжлүүлэн хэрэглэнэ.
• Эмээ таслахгүй хэрэглэхийн тулд нөөц эм авч хадгалаарай. Эмээ байнга тогтмол уух нь жирэмслэхээс хамгаалахад маш чухал гэдгийг санаарай.
• Хэрэв та жирэмсэлвэл эмээ уухаа шууд зогсоогоорой

Эрүүл мэндийн ашиг тус
Жирэмслэхээс хамгаалах эм нь эмэгтэйчүүдэд төрөлтөө зохицуулах, хүссэн үедээ жирэмслэх боломжийг олгодог. Жирэмслэхээс хамгаалахаас гадна доорх эерэг нөлөө үзүүлнэ.
- сарын тэмдгийн үеийн өвдөлтийг багасгана.
- сарын тэмдэг их хэмжээтэй ирэхийг багасгана.
- өндгөвчний болон умайн салстын хавдраас сэргийлнэ
- хөхний хорт хавдар үүсэх эрсдлийг бууруулна.

Ямар нэгэн гаж нөлөөтэй юу?
Эхний нэг, хоёр сард хөх чинэрэх, толгой өвдөх, бөөлжис цутгах зэрэг зовиур илэрч болзошгүй. Гэвч эдгээр нь аажимдаа арилна.

Зарим эмэгтэйчүүдэд жирэмслэхээс хамгаалах эмийг удаан хугацаагаар хэрэглэснээс цусны даралт ихсэх, зүрх өвдөх, судасны бөглөрлийн шинжүүд илэрч болох юм. Иймд Микрогиноныг эмчид үзүүлж зөвлөгөө авсны дараа хэрэглэхийг зөвлөж байна.

Дараах тохиолдолд Микрогиноныг хэрэглэж болохгүй.
- Жирэмсэн эсвэл жирэмсэн байж магадгүй үед,
- Тодорхой бус шалтгаанаар үтрээнээс тогтмол бус цус гарах,
- 6 сар хүрээгүй хүүхэдтэй хөхүүл эхчүүд
- Сүрьеэгийн эмчилгээ хийлгэж байгаа үед
- Зүрхний өвчтэй, судасны бүлэн бөглөрөлтэй, цусны даралт өндөр, чихрийн шижин өвчтэй бол
- Элэг цөсний өвчтэй, эсвэл жирэмсэн үедээ сүүлийн 6 сар шарлаж байсан
- Хавдартай болон хавдартай байж болзошгүй

Сайн байна уу? Та бүхэнд энэ өдрийн мэнд хүргье. Би та нартай сэтгэлээ хуваалцаж бас зөвөлгөө авах гэсэн юм. Энэ сайтыг саяхнаас их сонирхож уншиж эхэлсэн юм. Тэгээд өөрийнхөө тухай бичиж та бүгдийн сэтгэгдлийг сонсох санаатай бичиж сууна. Би одоо 32 тай , нөхөртэйгөө суугаад 13 жил болж байна. Нөхөр маань төрийн байгуулагт ажилдаг би хувийн хэвшилд ажилдаг. Бид 2 одоог хүртэл хүүхэд үгүй нь гол асуудал болоод байгаа юм. Миний талаас бүх юм зүгээр харин манай хүнд асуудал байгаа гэдгийг бид 2 хэдэн жилийн өмнө мэдсэн юм. Үрийн шингэний шинжилгээ 2 ч удаа хийлгэж үзхэд амид эс бараг  байхгүй , магадгүй зөвхөн үр шилжүүлэн суулгах л арга байж магад гэж эмч нар хэлсэн.

Бид 2 ийн амьдрал дажгүй бусдын адил аз жаргалтай амьдарч байгаа ч нэг л хоосон бас юуны төлөө амьдар ч байгаагаач заримдаа ойлгохгүй бухимдах юм. Бид 2т мэдээлэл муу, бас бусдаас асуухаар бас нарийн юмийн мэдэхгүй юм. Монголд саяхнаас хуруу шилний хүүхэд хийж эхэлсэн гэх юм тэр үнэн үү?  Бас амжилттай болсон хүн байгаа бол вуу?  Нэтээс хархаар хүмүүс солонгос явж хийлэгсэн гэх юм яаж тэр эмнэлэгийг олж холбоо тогтоох вэ?  Хэр их зардал мөнгө ордог бол тэндээ төрөн төртлөө байдаг юм бол вуу?  За иймэрхүү асуултууд байна. Сайн мэддэг хүнийг нь зааж өгвөл бүр сайн байна. Тэгээд та бүхэнд бүгдэнд нь эрүүл энх аз жаргал хүсье.

Сайн байна уу? Та бүгдээс туршлага зөвлөгөө сонсох гэсэн юм. Жирэмснээс хамгаалах тухай. Миний хувьд 27 настай. Ажил амьдралын шаардлагаар найз залуутайгаа байнгын харьцаанд ороод байх боломж ховор. 7 хоногтоо 1 ч юмуу заримдаа тэрнээс хол зайтай. Тийм болохоор байнгын дааврын эм уух нь тохиромжгүй байдаг. Бас лаа байдаг ч бас нэг талаар дутагдалтай. Бэлгэвч хэрэглэхээр эрэгтэй хүний хувьд эвгүй байдаг гэсэн шалтгаанаар хэрэглэх нь ховор. Одоогоор миний хувьд бэлгийн хавьтлын дараа үтрээгээ бургуйдаж угаадаг. Энэ нь бас нэг их сайн арга биш байх гэж ойлгодог учир нь лаа болон угаах зэрэг нь байнга хэрэглэхээр үтрээний тэнвцэрт орчин алдагдаж бактери үүсдэг гэж сонссон.

Тэгээд бодож бодож байгаад эмэгтэй бэлгэвч хэрэглэх нь зүйтэй юм байна гэсэн шийдэлд хүрсэн ч энэ тухай мэдээлэл хайгаад үзэхээр бас хэрэглэхэд төвөгтэй гэх мэт бэрхшээл сул талууд бас байдаг л юм байна тэгээд эргэлзчихлээ. Та бүгд хэрэглэж үзсэн хүн байна уу? Ер нь жирэмслэхээс яаж сэргийлдэг вэ? Эрүүл ахуй талаасаа ч мөн жирэмслэхгүй байх талаасаа ч найдвартай сайн арга мэдэх хүн байна уу?

Сайн байна уу. Та бүхэнд энэ өдрийн мэнд хүргье. Би одоо 25-тай нөхөр 1 хүүхэдтэйгээ амьдардаг. Надад нэг бэрхшээл байна. Би анх жирэмсэн болоод хүүхэд маань бойжилтгүй гээд цэвэрлэгээ хийлгэж байсан юм. Дараа нь мөн л ийм шалтгаанаар цэвэрлэгээ хийлгэсэн. Тэгээд энэ хүүхэд маань харин сайхан бойжоод төрсөн. Гэтэл одоо шээс байнга хүрээд байх юмаа. Яаж ч бариад болохгүй юм. Ханиах гүйх зэрэгт шууд л шээс гойжно. Би одоо яах вэ? Надад туслаач. Нэг дасгал байдаг гэж сонссон юм. Мэддэг хүн байвал хэлээд өгөөч.

Та бүхнийг хүндэтгэсэн Цээгий. Надад туслана гэдэгт итгэж байна.

Ээж минь намайг төрүүлэх тэр л мөчид өөрийгөө энэ хорвоо дээрх хамгийн аз жаргалтай хүн болсноо мэдэрсэн гэдэг. Гэвч тэр л гайхамшигт мөчийг мэдрэлгүй энэ л насыг өнгөрөөнө гэдэг харамсалтай гэж хэлэхэд хэтэрхий багадна. Энэ бол эмэгтэй хүн бүрийн өмнө хэзээ нэгэн цагт тулгардаг хамгийн хүнд, хамгийн харамсалтай сонголт болох үр хөндөлтийн тухай юм.

Үр хөндөлтийн хор хохирол, сөрөг үр дагаварын тухай хаа сайгүй ярьж, хүмүүс түүний тухай хангалттай мэддэг гэж боддог ч үнэн хэрэгтээ жинхэнэ мөн чанарыг нь бид төдийлөн сайн мэддэггүй. Өнгөрсөн жилийн Эрүүл мэндийн газрын 16-38 насны эмэгтэйчүүдэд явуулсан статистик мэдээнээс үзэхэд 10688 эмэгтэй үр хөндүүлсэн нь шууд утгаараа биш ч үүний талаар мэдлэг, мэдээлэл хомс байгаагийн нөлөө гээд хэлчихэд нэг их хол зөрөхгүй. Гэхдээ энэ нь зөвхөн улсын эмнэлгийн статистик мэдээ. Хувийн хэвшлийн эмнэлгийн тооцоог гаргавал эмзэглэмээр зүйл гарах биз ээ. Албан бус тооцоогоор жилд 35 мянга, түүнээс их үр хөндөлт хийдэг гэсэн хар мэдээ байна. Аймшигтай байгаа биз? Манай улс 1988 оны луу жил 2 сая хүн амтай болж байсан түүхтэй. Гэтэл өдийг хүртэл хугацаанд сая иргэнээр бүл нэмсэнгүй. Үүнд хамгийн гол үүрэг гүйцэтгэсэн хар толбо нь үр хөндөлт билээ. Өнөөдөр хүн амын тоо 2,8 сая болж өсчээ. Статистик тоо баримтаар авч үзвэл, энэ тоо хангалтгүй бөгөөд наад зах нь 7 саяд хүрсэн байх ёстойг судлаачид хэлж байна.

Хүсээгүй үр хөндөлт нь ихэнхидээ 16-20 насны охидын хооронд түгээмэл байгаа асуудал юм. Охид үүнийг хийлгэхээсээ өмнө биш, хийлгэснийхээ дараа л сая үнэн мөн чанарыг нь ухаарах нь бий. Ийм нэгэн зүйл миний нэгэн дотны хүнд тохиолдсон учраас энэ тухай бодит сурвалжлага хийн тэмдэглэл бичих боломж надад олдсон юм. Хэдий ингэх нь ёс зүйд нийцэхгүй мэт надад санагдсан ч, бичих хүсэлдээ хөтлөгдсөнийг минь өршөөх биз ээ. Миний найз одоо 20 настай, 10 долоо хоногтой жирэмсэн. Түүнийг ийм сонголт хийнэ гэж хэний ч санаанд ороогүй байтал тэрээр энэ л замыг сонгосон. Учир нь энэ дэлхий дээр хэнээс, юунаас ч илүү хайртай, чиний төлөө үхье сэхье хэмээдэг, хүүхэдтэй болъё хэмээн хамгийн ихээр хүссэн найз залуу нь Солонгос явснаасаа хойш сураг тасран, удтал холбоо барихдаа өөр хүнтэй гэрлэж, удахгүй аав болох гэж буйгаа хэлэн уучлал эрээд амьдралаа боддоо гэх үгийг хэлээд л утсаа тасалж. Ингээд бид хоёр тэр нэгэн эмэгтэйчүүдийн гэх тодотголтой хувийн эмнэлгийг зорилоо.

Гаднаас нь харвал хуучин таван давхар орон сууцны нэг давхарт Эмэгтэйчүүдийн эмнэлэг гэх жижигхэн хаягтай аж. Дотогшоо нь орвол тус эмнэлэг нь үндсэн хоёр өрөөтэй. Нэг нь дөнгөж гаднаас нь ороод үзлэгийн өрөө хүртэлх 10 метр зайнд үргэлжлүүлэн тавьсан урт нарийн сандал. Үүндээ эмнэлгийнхэн хүлээлгийн өрөө гэж гоёдмоор нэр өгчээ. Харин нөгөө, хоёр дахь өрөө нь үзлэгийн өрөө буюу нөгөөх ажлыг хийдэг газар. Ийм л хоёр өрөөнөөс тус эмнэлэг бүтдэг. Ер нь л үүнийг эмнэлэг гэд хэлчихээр тодорхойлолт харагдсангүй. Харин нэг тийм хүйтэн, зэврүүн хонгилын өрөө гэмээр. Энд ирдэг хүмүүс нь ч түүнийг нь мэддэг. Энэ газар нь ч “гол үүргээ ухамсарласан” хэнээс ч айж эмээдэггүй бололтой. “Хүлээлгийн өрөө”-нд очероо хүлээн суух охид бүгд нэг л зорилгоор энд ирцгээсэн. Миний найз ч мөн адил. Тэднээс үүнийг хийх болсон тухайг нь асууя гэтэл тэдний нүднээс, тэр их түгшүүр, айдас, хилэгнэл, хайр, хорсол, гашуудал, нулимс, цөхрөлт харагдсан харцнаас нь бушуухан дальдчин нүүрээ бурууллаа. Битүүхэндээ би тэднээс айж байлаа… Тэр дунд найзынхаа ээлжийг хүлээн суухдаа тэр аймшигт газраас бушуухан л гарч одохыг хүлээж ядан, бас түүнээс үүнийг битгий хийгээч гэж дахин дахин гуйсан ч хэдийн оройтжээ. Түүнийг эмч дуудаж өрөөндөө орууллаа.

Дотуур үзлэг хийгээд, “Одоо ч бараг оройтоод л байна даа. За яахав” гээд итгэлтэй байгаа эсэхийг нь асуугаад бушуухан ажилдаа орохоор яарлаа. Охин ч зовлонгийн түргэн хэмээсээр биеэ бэлдлээ. “Чи бие зассан уу?”- гээд эмч бүх зүйлийн талаар чимээгүйхэн сувилагчтайгаа ярилцав. Ингээд нэг л мэдэхэд эмэгтэйчүүдийн орон дээр гарсан байлаа. Сувилагч: “ Хөхөө сайн имрээрэй гээд” – таг дуугүй болов. Бүсгүйд хүйтэн төмөр зүйл мэдрэгдэж, нэг л аймшигтай, дотор нь жихүүдэс даагаад явчихав. Удалгүй эмч тариа тарьж, за одоо мэдээ алдуулсан айлтгүй, биеэ сул тавиарай хэмээн заавар өгөв. Хэсэг хугацааны дараа нэг хурц үзүүртэй зүйлээр доороос базаж байгаа мэт татаж, өвдлөө. Яах гэж би??? Хэмээн шүд зууж дотроо тэссээр л, ингээд сувилагч эгч зүгээр хэмээн, толгойг нь илэв. “Одоо савны амсрыг чинь тэлж байна, хөдөлж болохгүй шүү”.

Удалгүй бас нэг хүрц үзүүртэй зүйлээр гэнэт сав рүү нь хатгаж, маш их өвдөөд явчихав. “Яасан хэцүү хорвоо вэ?? Эрчүүд энэ мэдрэмжийг мэддэгүй ямар аз жаргалтай улс вэ?” хэмээн бодож амжив. Тэгснээ ямар нэгэн зүйлээр юм дотроос нь чангааж зулгаан, татаж гарав. “Бурхан минь, ямар их өвдөж байна аа, нөгөө мэдээ алдуулалт яасан бэ?” Эмч тайвшруулж, “Одоохон дууслаа, тэвчээртэй бай ”- хэмээн сануулав. Охин дотроо гаслан гасалсаар, “хэрэв дахиад л амьд байдаг юм бол эрчүүдийг бүгдийг нь үзэн ядан, хэзээ ч тэдэнд нүүр өгөхгүй дээ, үүрд” хэмээн, шүд зуув. Өвдөлт шүдний өвчин ч биш, гар хөл, толгой тархи, ер нь цаанаа нэг ер бусын аюултай, дотор зарсхийлгэсэн эвгүй мэдрэмж байв. Чиний бүх дотрыг чинь эргүүлээд, нэг хүн ороод гараараа зулгаагаад, байгаа юм шиг. Цусны эхүүн үнэр үнэртэж, дотор харанхуйлав. “Тэрхэн үед бэлгийн харьцааны ханамж яах гэж хүнийг ингэж тамлан зовоох гэж уриалан дуудна вэ?”- гэж бүсгүй бодов. Үнэхээр бүх хүүхнүүд, эмэгтэйчүүд, эмээ, ээж, эгч таньдаг бүх хүмүүс маань яг ийм мэдрэмжийг ямар нэгэн байдлаар амьдралдаа амссан л байгаа даа….. Багажны хусах чимээ өрөөнд тасраагүй байлаа, сувилагчийн бээлийтэй гарыг даган нөжирсөн цус урсаж байв. Энэ бол бүсгүйн бодлогогүй нэгэн алхам хийсний үр дүн болох хүсээгүй ургийнх нь нэгээхэн хэсэг байв. “За боллоо бүх юм жин тан, миний охин айлтгүй хэмээн эмч, хөлсөө арчив. Нэлээн томорсон байсан, бараг 12 долоо хоногтой…” хэмээн хоорондоо ярьцгаав…Үүний дараа хажууд нь ухаан алдах шахам арай ядан харж суусан би түүнийг хараад өрөвдөн хайрлаж, хоолой зангирч нулимсаа дотроо арайхийн залгин түүнийг түшин босгоод, авч гарлаа.

Үнэхээр энэ чинь юу юм бэ? Ийм харгис зүйл байх гэж. Түүнийг ингэж хэлэх үггүй болтлоо, дуслуулах нулимсгүй болтлоо тарчилж байхад нөгөө хайртай дуртай гээд байсан хорвоод хосгүй сайхан залуу хаана байна? Хүүхэдтэй болчихжээ гэж хэлэнгүүт алга болсон биз дээ?

Тэгэхээр хайр сэтгэл гэж огтхон ч байдаггүй хэрэг үү? Бидний ээж, эгч, эмээ гээд эргэн тойрны минь хүмүүс хэзээ нэгэн цагт бүгд ийм зүйлтэй тулгарч байсан гэхээр тэднийг өрөвдөж хайрлах эрхгүй сэтгэл төрөн эмэгтэй хүний хувь тавилангийн тухай эргэцүүлэн өөрийн эрхгүй мэгштэл уйллаа. Найз минь үр хөндөлт хийлгэснийхээ дараа 14 хоногийн турш цус алдсаны эцэст сая нэг илааршсан юм. Үр хөндөлтийг хийлгэж байгаа нь зөвхөн үрээ хөндөөд зогсохгүй өөрийгөө ч мөн хөндөж байгаа хэрэг. Ингэж хэлж байгаагийн учир гэвэл ургийн бойжилтыг зогсоох хэд хэдэн арга нь эхийн эрүүл мэнд амь насанд чиглэгдсэн сөрөг үр дагавартай байдаг байна. Эхийн хэвлийд хүн дүрсээ олсон гурав түүнээс дээш сартай ургийг мөчлөх аргаар хөнддөг. Мөчлөх үед дөрвөн мөч болох гар хөл, дараа нь их биеийг хэсэглэн авдаг. Харин ургийн толгой эхийн умайгаар багтдаггүй учир бяцалж гаргадаг аж. Энэ бүх үйлдлийг эмч хэзээ ч нүдээрээ харж хийдэггүй,зөвхөн хурууны мэдрэмжээрээ л хийдэг. Эхийн саванд үлдсэн зарим хэсгийг халбага хэлбэрийн багажаар хусдаг бөгөөд энэ үед эхээс их хэмжээний цус алдаж хүчтэй өвдөлтийг мэдэрдэг байна. Соруулах аргаар үр хөндөх нь умайн хүзүүгээр нарийн гуурс оруулж тоос соруулагчийн хүчийг 21 дахин нэмсэнтэй тэнцэх багажаар соруулж үр хөврөлөөс юу ч үлдэхээргүй болтол нь соруулдаг. Үүнд зөвхөн хөврөл устгагдах бус эхийн зарим эд эрхтэн ч сорогдох аюултай.

Охид бүсгүйчүүд эм болон ургамал ууж үр зулбуулах нь элбэг. Харин энэ арга нь алтан нарыг харж аав ээжээсээ хайрыг мэдрэхийг хүссэн бяцхан хүүхдээ өлсгөн хөнөөж буй хэрэг юм. Эхийн хэвлийгээс дамжих хоол,ус зэргийг тэрхүү эм ургамал нь хаадаг аж. Сүүлийн жилүүдэд эмэгтэйчүүд хувь хүнээс үр зулбуулах чанаргүй эм хэрэглэж, хохирох явдал нэлээн нэмэгдсэн байна. Хэзээ хаана үйлдвэрлэгдсэн нь мэдэгдэхгүй зулбуулах эмийг “Нарантуул зах”-д 5000-15000 худалддаг. Энэ эмийг хэрэглэхдээ эмэгтэйчүүд хүний хараанаас зайдуу байхдаа хэрэглэдэг нь нотлогдсон бөгөөд их хэмжээний өвдөлт цус алдалтыг эмчийн хяналтаас гадуур байх үед авах учир хор хохирол их дагуулдаг аж. Мөн тэвнэ шиг том зүүгээр давсны хүчлийг тарих явдал байх ба энэ нь үр хөврөлийг түлэх замаар ургийн хөгжлийг зогсоодог. Анхны ургаа тээж буй жирэмсэн эхийн умай тэрхүү хүчилд түлэгдэн дахин үртэй болох боломжоо алддаг. Хорвоо дээр эмэгтэй хүн болж төрсөн хэн ч бай ээж ээ гэж дуудуулахыг хүсдэг. Гэтэл хэзээ ч эх болох боломжгүй болно гэдэг дэндүү эмгэнэлтэй. Өнөөдөр нийслэлд 150 гаруй эмнэлэг байх ба үүнээс зөвхөн 10 орчим нь үр хөндөлтийг хийх зөвшөөрөл буюу батламжтай байдаг. Зөвхөн батламжтай эмнэлэг л үр хөндөх эрхтэй байтал хууль бус нууцаар үйлдэх эмнэлгүүд олон. Аль ч эмнэлэг нь үр хөндөлтийг 25000-50000 ийн хоорондох тарифаар үйлчилдэг. Энэ төлбөр ийм хямд байгаа нь айдас дагуулсан үр хөндөлтийг өөгшүүлж байна гэлтэй. Энэ төлбөрийг нэмсэнээрээ олон хүний амийг аврах болов уу.

Аборт хийлгэх гэсэн охид бүсгүйчүүдийн тоо жилээс жилд өсөж оочер дарааллыг бий болгох бөгөөд нэг үр хөндөлтийг 20-30 хан минутад хийх эмч, тэр бүр хөндөх багажийг ариутгаж цэвэрлэх боломжгүй байдаг. Тиймээс бохир багажаар дамжин халдварт өвчин бүр цаашлаад ХДХВ тусах магадлалтай. Үр хөндөлтийн бас нэгэн аймшигт үр дагавар нь савны амсрын цооролт урагдалт, хөхний хорт хавдар байдаг. Энэ нь эхийн сэтгэл санаанд нөлөөлж ганцаардмал, зожиг, аймхай, амиа хорлохыг завдах хүртэл гутранги байдалд оруулдаг байна. Хүүхэд хүний амьдралд аз жаргал, хүсэл тэмүүлэл амьдралын бэрхшээл бүрийн өмнө зоригтойгоор зогсож чадах хүч тэнхээг өгдөг. Би аав болж чадахгүй гэж өөдгүй хулчгар зан гаргасан залуугийн нэгэн адил хэвлийд тээх үрдээ буруу өгч хариуцлагаас бултах нь ирээдүйд хүүхэддээ төдийгүй өөртөө аймшиг дагуулна.

Хүн болж төрнө гэдэг ширхэг зүүний үзүүр дээр нэг ширхэг арвайн үр тогтохтой адил хэцүү замыг туулан байж хөврөл бий болдог хэмээн хүмүүс ярьдаг. Тийм бэрхшээлийг туулан байж бүрэлдэн тогтсон бяцхан амийн өөдөөс хутга мэс тулгаж цохилж эхлэх зүрхнийх нь амийг тасалж хогийн сав руу чулуудаж орхино гэдэг даанч эмгэнэлтэй. Тэд жирийн нэгэн хогийн саванд ялзран хаягдах хог биш, жорлонгийн усаар татагдаад л урсчих цус биш. Тэнд нэг хүний амьдрал, ирээдүй байгаа. Амьдралд тань баяр баясгалан, гэрэл гэгээ нэмэхээр ирсэн үрсэд алтан нарыг харах боломжийг бэлэглээрэй. Миний найз нэг удаа алдсан ч хоёр дахь удаагаа алдаагүй. Одоо тэрээр сар хүрэхгүй хугацааны дараа шинэ хүнээ хүлээж авахаар бэлдэн, эх хүн болохын жаргалыг мэдрэхээр суугаа билээ.

Эх сурвалж: Т.Маралмаа

Манай эхнэр сүүлийн 2 сарын турш бэлгийн харьцаанд орох үед өвдөөд байна гэдэг боллоо. Зарим үед өвдөх нь зүгээр байдаг л даа бид 2 хааяа л бэлгийн харьцаанд ордог. Уг нь ямар нэг элдэв өвчин байхгүй юм шиг байдаг юм. Байнга хийхгүй болохоор агшина гэж байх уу? Эсвэл дотроо үрэвсэн байж болох юм гэж би таамаглаж байгаа юм. Эхнэрээ үүрээр унтаж байх үед хүсээгүй цагт хавьталт орохоор мэдээж хуурай байгаа л даа тэрнээс болж шалбарч үрэвсэн юм болов уу гэж бодох юм. Хүн өвдөөд байхаар тухтай секс хийж болохгүй юм энэ тал дээр зөвөлгөө өгөөч! Бид 25-тай залуу гэр бүл…

Нас ахихад насжилтын өөрчөлт болон бэлгийн дааврын буурал эрчүүдэд ч адилхан тулгардаг. Онолын хувьд эрэгтэйчүүдэд сарын тэмдэг ирдэггүй учраас тэдэнд цэвэршилтийн үе гэж байдаггүй. Гэвч насжилтын улмаас эр бэлгийн даавар болох тестостерон дааврын хэмжээ буурдаг гэсэн баримт маш их байдаг.

Цэвэршилтийн насанд дөхөөд ирэхэд эмэгтэйчүүдэд халуу оргин хөлрөх, ааш зан өөрчлөгдөх, жин нэмэгдэх болон шөнө хөлрөх зэрэг шинж тэмдгүүд эстроген дааврын хэмжээ огцом буурснаас илэрдэг. Эмэгтэйчүүд цэвэршилтийн үедээ бага зэргийн цочролд ордог боловч эцэстээ түүнд дасан  зохицдог.

 Харин эрэгтэйчүүдийн эр бэлгийн даавруудын бууралт нь алгуурхнаар урт хугацааны турш явагддаг тул эрчүүдийн хувьд энэ нь том өөрчлөлт мэтээр мэдрэгддэггүй. Тестостероны хэмжээ 40 наснаас эхлэн аажим аажмаар унаж эхэлдэг тул эрчүүд ямар шалтгаанаар өөрт нь өөрчлөлт гараад,  өөрийг нь юу зовоогоод байгаа учрыг төдийлөн олж чаддаггүй.  

45-48 нас орчмоос эрэгтэйчүүдэд бэлгийн дур хүсэл буурах, бэлэг эрхтний хөвчрөх үйл ажиллагаа саатах, цаг үргэлж ядрах, ааш зан цухалдуу болох, жин нэмэх /ялангуяа хэвлийн эргэн тойрон/, үс шингэрэн унах болон сэтгэлээр хямрах зэрэг шинж тэмдгүүд мэдрэгдэж эхэлдэг.

Энэ насны онцлогийн талаар тайлбарлавал,  Эрчүүд нас нэмэхийн хэрээр цусанд нь бэлгийн даавар холбогч уураг болох глобулиныг (sex hormone  binding globulin – SHBG) хэмжээнээс хэтрүүлж боловсруулж эхэлдэг. Энэхүү глобулин нь идэвхитэй тестостеронд холбогдон бүх биеэр эргэлдэнэ. Тестостеронд холбогдсон  SHBG уургаас холбоо тасарсан тохиолдолд л өөрийнхөө үйлдлийг үзүүлэх боломжтой болдог ба энэ холбоо тасрах явдал нь өдрийн тодорхой цагуудад тохиолддог. Нас ахих бүр SHBG илүү үүсэх бөгөөд энэ нь эргээд биеэр эргэлдэх идэвхитэй тестостероны хэмжээг бууруулдаг. Идэвхтэй тестостероны хэмжээ буурсантай холбоотойгоор эр бэлгийн дааврын хямралын шинж тэмдгүүд илэрдэг.

Гайхалтай нь, үс унаж халзрах, дүнсгэр царайлах гэдэс суух зэрэг нь тестостерогены хэмжээ буурсантай холбоотой болох нь тодорхой ч гэнэт тэд гялалзсан шинэ машин худалдан авах эсвэл залуу насныхны хэрэглэдэг орчин үеийн шинэ загварын хувцас өмсөх сонирхолтой болдогийг тайлбарлахад хэцүү болдог.

Энэ бүхэн нь зөвхөн бодол санаанд байдагтай холбоотой юу?

Хижээл насны эрэгтэй хүний жин нэмдэг зэрэг өөрчлөлт нь насжилттай холбоотой бие махбодын өөрчлөлт байдаг ч бусад бэлгийн дур хүсэл буурах, сул дорой ядрамтгай болох эсвэл гэнэт гялялзсан машин авах тэр хөөрөл нь бүгд сэтгэл зүйтэй холбоотой юм.

Ихэнх эрчүүд хижээл насаа мэдрэхдээ хөгшрөлт эхэлж байна хэмэн бодож насны хязгаарт дөхөж байгааг мэдэнгүүт цочролд орж амьдралын цаг хугацаа урсан өнгөрч буйг мэдэрнэ. Энэ нь сэтгэл уналд хүргэж чадах ба ялагдал болон ядарсаныг нь мэдрүүлэх болно.

Энэ үед насаа мэдэрч эхлэхээс гадна амьдралын том өөрчлөлтүүдтэй тулгардаг учраас баргийн хүндрэлийг давж туулсан эрчүүдийг хүртэл хямралд оруулдаг байна. Хүүхдүүд өсөж амьдралаа хөөгөөд явахад аав нар бэрх болохоо мэдрэх, эсвэл ажил дээрээ хамт олондоо үнэлэгдэхээ болих айдас бүгд л эр хүнийг сэтгэл санааны тогворгүй байдалд оруулна.

Бусадтай ярилцаж сэтгэл санаагаа хуваалцах хэрэгтэй

Хүндрэлтэй тал нь, хижээл насны эрэгтэйчүүд сэтгэл санааны хямралд орохдоо тэр болгон өөрт тохиолдож буй өөрчлөлтүүдийн талаар ярьдаггүй. Тэд энэ өөрчлөлтөөсөө ичиж, биедээ болон сэтгэл санаанд гарч байгаа хямралыг тэвчих эсвэл аливаа нэг “шидэт” эмчилгээний аргууд хайн өөрт тохиолдож буй зүйлийг өөрөө эмчлэх гэж оролддог.

Харамсалтай нь эрэгтэйчүүд өөрт мэдрэгдэж байгаа өөрчлөлтүүдийг нуун дарагдуулах тусам хямралыг улам гүнзгийрүүлдэг. Стрессээ хэрхэн зохицуулж чадсанаас насжилтийн явцыг зохицуулж чадна.

Стресс, түгшүүр, сэтгэлээр унах болон өөртөө итгэлгүй болох зэргийг дагалдаад бэлэг эрхтний хөвчрөлийн сулралтаар илэрнэ. Өөрт тохиолдож буй өөрчлөлтүүдийнхээ бодит шалтгааныг олохын оронд эрэгтэйчүүд ямар нэг ид шидийн эмчилгээ, үнэтэй унаа, залуу эмэгтэйчүүдээр залуу насаа эргэж олж авах гэж оролддог.

Хэрвээ танд “цэвэршилтийн” шинж тэмдгүүд илэрвэл эмчид хандах нь таны авч чадах хамгийн сайн арга хэмжээ болно. Мөн хэрвээ танд тестостероны хэмжээний бууралтаас шалтгаалан биед өөрчлөлтүүд илэрч байвал цусны шинжилгээ хйдгэх хэрэгтэй.  Шинжилгээндээ бие дэх нийт тестостероны хэмжээг биш харин идэвхитэй тестостероны хэмжээг илрүүлэх хэрэгтэй.

Шинжилгээгээр таны бие дэх өөрчлөлтүүдийн шалтгаан нь тестостероны хэмжээтэй холбоотой байгаа эсэх нь тогтоогдвол тестостерон нөхөх эмчилгээ (Testosterone replacement therapy – TRT) хийлгэж болно. Гэвч энэ эмчилгээ нь эрсдэл дагуулдгийг анхаарах хэрэгтэй. Тестостерон даавар нөхөхөд далд хэлбэрийн  түрүү булчирхайн хавдар идэвхжих хандлагатай байдаг. Иймээс энэхүү эмчилгээг хийлгэх төлөвлөгөөтэй бол түрүү булчирхайн хавдрын сорил урьдчилан сэргийлэх үзлэгт орох шаардлагатай.

Өөрт тохиолдож буй эмгэгийнхээ талаар ярилцаж, гэр бүл болон найз нөхдөөсөө дэмжлэг авч байх хэрэгтэй.

Tестостерон орлуулах эмчилгээ хийлгэх заалт гарвал эмчтэйгээ өөрийнхөө бүх хавсарсан өвчин болон сэтгэл санааны байдлаа заавал тайлбарлаарай. Учир нь даавар орлуулах эмчилгээ нь бусад эмгэгийн шинж тэмдгийг дарагдуулдаг бөгөөд өвчний суурь шалтгааныг эмчлэхгүйгээр даавар дутагдлын өөрчлөлтөнд нөлөөлөх бололцоогүй байдаг.

Тэгэхээр танд бие махбодын болоод сэтгэл санааны өөрчлөлтүүд мэдрэгдэж, ярилцахгүй бол хямралын үеийг давахад бэрх болно гэж зөвлөмөөр байна.

Эрүүл амьдралын хэв маяг нь маш чухал юм. Наслалтын үйл явцын эмгэгийг хялбархнаар давж өнгөрөхөд тогтмол дасгал хийж, тэнцвэрт хоолны дэглэм барьж, архи тамхиныхаа хэрэглээг зохицуулвал таны гоо үзэмж сайжирч, аз жаргалаар баялхаж стрессээс ангижрах болно.

Танд эр хүний “цэвэршилт” байна уу?

Та дараах асуултуудад тийм эсвэл үгүй гэж хариулаарай:

1. Та эрч хүчээр дутаж байна уу?
2. Таны хүч чадал, тэсвэр тэвчээр буурсан уу?
3. Танд бэлгийн дур хүсэл алдагдах, эсвэл ямар нэгэн саатал байна уу?
4. Та үргэлж л цухалдуу, уцаартай болж байна уу?
5. Та өөрийн ажил болон тэтгэвэрт санаа зовж байна уу?
6. Та саяхан жин нэмсэн үү?
7. Таны амьдралын идэвхи буурсан уу?
8. Та байнга түгшүүрлэж, стресстэй байна уу?

Хэрвээ та дээрхи шинж тэмдэгүүдэд гурваас илүү “ тийм” гэсэн хариулт өгсөн бол эмчийн хяналтанд орох шаардлагатай.

Витамин болон нэмэгдэл тэжээлээр тэнцвэржүүлэх

• Б ВИТАМИНЫ АГУУЛАМЖИЙГ ИХЭСГЭХ: Эдгээр нь тестостероны ялгаралтанд хэрэгтэй бөгөөд эрч хүчийг нэмэгдүүлэх, мөн бэлэг эрхтэний цусан хангамжийг сайжруулахад тусалдаг. Өдөр болгон В витамины цуглуулгыг хэрэглэх хэрэгтэй.
• ЦАЙР ХЭРЭГЛЭХ (Zn): Эрэгтэйчүүдийн цайрын хомсдолоос тестостероны түвшин буурч  бэлгийн дуршил буурч, эр үрийн эсийн тоо багасдаг. Цайр нь тестостероныг идэвхитэй хэлбэрт хувиргах энзимийг бий болгоход хэрэгтэй байдаг. Тамхи, архи ба кофе нь таны цайрын хэмжээг биеэс угааж гаргадаг тул эдгээрээс аль болох татгалзах хэрэгтэй. Цайрыг мультвитамин болон эрдэсийн нэмэлт тэжээл хэлбэрээр хэрэглэх хэрэгтэй. Цинк нь жирэмслэлт болон  түрүү булчирхайн эрүүл мэндэд сайн нөлөөтэй.
• ХҮН ОРХООДОЙ (GINSENG): Энэ нь стресс болон эрчмийн түвшинг дэмжиж тестостероны хэмжээг нэмэгдүүлэхэд туслана гэдэгт итгээрэй.

Сайн байцгаана уу би одоо 20 настай миний хамгйин ихээр санаа зовоож шаналгаж байдаг зүйл бол миний нүүрний арьс. Үүнээсээ болж их  шаналж бас өөртөө итгэлгүй болж өө сэвгүй цэвэрхэн царайтай хүмүүсийг хараад их атаархдаг. Нүүрний асуудлыг шийдвэрлэдэг мэддэг  сайн салон бүтээгдэхүүн байвал надад хэлж туслаач би яг хаана хандаж юу хэрэглэхээ бас сайн мэдэхгүй байна. Үнэ ханшийн хувьд бас боломжийн байвал их зүгээр байна…