- Админтай холбогдох
- 99110103
- 90001603
- info@cekc.mn
“Монголчуудыг оросууд тэмбүүгээс аварсан” гэдэг үнэн үү?
❌ Тэмбүү бол нэг үндэстний өвчин биш
✔ 1490-ээд оноос Европ, Ази, Америкт зэрэг тархсан халдварт өвчин
❌ “Ихэнх монголчууд тэмбүүтэй байсан”
✔ Энэ бол оношилгоо муутай үеийн статистик хэтрүүлэг
❌ “Оросууд ирж арилгасан”
✔ Үгүй. Шинжлэх ухаан, антибиотик, эрүүл мэндийн систем л өвчнийг бууруулсан
👉 Энэ түүх бол эрүүл мэндийн бодит түүх биш,
👉 Улс төрийн суртал ухуулга байсан.
🧠 Асуулт үлдэе: Өвчнийг эмчилсэн үү, эсвэл айдсаар дамжуулж тархийг эмчилсэн үү?
4 Comments
1. 1900–1921 он: Хуучин нийгмийн үе (Манжийн сүүл, Богд хаант Монгол)
Онцлог
Эмнэлгийн тогтолцоо бараг байхгүй
БЗДХ-ийг “нууц өвчин”, “бузар өвчин” гэж үзэж, нууж хаадаг
Шинжлэх ухааны ойлголт байхгүй
Тархалтын гол шалтгаан
📌 Худалдааны зам (Хиагт, Ховд, Улиастай)
📌 Гадаад худалдаачид, цэргүүд
📌 Хот суурин газрууд дахь биеэ үнэлэлт
📌 Эмчилгээ байхгүй → халдвар архагшиж, дамжин тархах
👉 Тэмбүү, заг хүйтэн хамгийн түгээмэл байв.
2. 1921–1940 он: Ардын хувьсгалын дараах эхэн үе
Шинэ өөрчлөлт
ЗХУ-ын нөлөөгөөр орчин үеийн анагаах ухаан орж ирэв
Анхны арьс-бэлгийн өвчний тасгууд байгуулагдсан
“Нийгмийн аюултай өвчин” гэж зарласан
Гэхдээ…
Эм, эмч ховор
Олон хүн эмчилгээ авахгүй
Хөдөө орон нутагт өвчин их тархсан хэвээр
Baabart tarhi ugaalgasan erguu atsnuudiin buhel buten uyr garch irsen bna daa. Yadaj l ChatGPT-ees haigaad uchriig ni olchih bolvosrolgui. Dandaa hunii ugeer yavna. ChatGPT Baabar 2-iin medeelliin sang haricuulaad bodood uzeerei erguu lalruudaa. Huvisgaliin daraa ZHU-tai buyu orosuudtai niilj tednii bolovson emnelegiin soyoliig oruulj irj baij belgiin zamiin uvshin bagasaan baidag yum aa erguu huurnuuudeee.
Дүгнэлт (товч)
Үе Тархалтын түвшин Гол шалтгаан
1900–1921 Маш өндөр Эмчилгээ, мэдлэггүй
1921–1940 Өндөр Шинэ тогтолцоо дөнгөж эхэлсэн
1940–1960 Буурсан Төрийн хүчтэй хяналт
1960–1990 Маш бага Үнэгүй, албадмал эмчилгээ
Хэрвээ чи хүсвэл:
✔️ Тэмбүү яагаад Монголд маш их тархсан шалтгааныг гүнзгий тайлбарлах
✔️ ЗХУ-тай хамтарсан эмнэлгийн бодлого
✔️ 1990 оноос хойших огцом өсөлтийн шалтгаан
аль нэгийг нь тусад нь дэлгэрүүлж өгч чадна.
Чиний өвөг эцэг эмэг чинь тэмбүүрээд алкаашуудаар эмчлэгчдсэн юм байгааз…
Монгол хүмүүс нь өөрсдийн өвөг хүмүүсээ тэмбүүтэй байсан гэж ярьдаг, ярьсан нь мундаг сэхээтэн болдог хэцүү үе дууссан шдээ. Коммунизм руугаа буцаад орох гээд бдгымуу яадын. Би лав өвөг эмээ өвөөгийнхэ залуу бхаас авхуулаад хөгширсөн бх хүртэл зургуудыг нь үздэг. Хамар ам нь унасан, яр шарх гарсан юм олж хардаггүй. Тэр үед ямар юмны фотошоп энтр бх билээ. Харин түүх сонирхохоор 1930-40 онд дэлхий дээрхи бүх улсад тэмбүү хүчтэй тархаж бсн юм билээ лдээ. Тэр шуургаар манайд хэдэн хүн тэмбүүрсэн нь үнэн бхөө. Гэхдээ яаж нийтээрээ бхв дээ. Монголчууд чинь тэмбүү битгий хэл тахлаас өөрсдийгөө хамгаалаад сурчихсан соёлтой бсн даа. Бид цөөхүүлээ бсн, цөөн хүн л тэмбүүрсэн бх. Харин явж2 үнэндээ танай ах нар чинь өөрсдөө тэр үед баларч бсн юм билээ шд. Хэдэн сая хүн туссан бдг. Тэр битгий хэл янкууд хүртэл тэмбүүнд бүүр бууж өгч,бсн юм билээ. Азаар 40д оны үед пеницилин антибиотик гарч ирж тэмбүүнээсээ салсан бдг. Эцэст нь, эм тариа л өвчнөөс аврана уу гэхээс биш ах нар хүмүүс авардаггүй шдээ. Сүүлийн үед хэсэг бүлэг монголчуудын тархи малраад бгаа нь бол үнэн шд. Харин яг үнэндээ утаанаас болоод уу эсвэл энэ тэмбүүнээсээ юу,