Тэмбүү гэж юу вэ? – Хуурамч түүх vs Шинжлэх ухаан

“20-р зууны эхээр монголчуудын ихэнх нь тэмбүүтэй байсан, оросууд ирж эмчилсэн”
Үнэн үү, эсвэл тархи угаалт уу?

Тэмбүүг анх хэзээ мэдсэн бэ? (Дэлхийд)

Тэмбүү (Syphilis) нь Treponema pallidum гэдэг бактериар үүсдэг халдварт өвчин. 1490-ээд он Европт томоохон дэгдэлт гарч, түүхэнд тод тэмдэглэгдсэн.

Үүнээс өмнө ч Америк тив, Африк, Азид төстэй өвчний ул мөр яс, мумми, археологийн олдвороос илэрсэн. Өөрөөр хэлбэл, тэмбүү нэг үндэстэн, нэг улсаас үүссэн өвчин биш.

Монголд тэмбүү “гэнэт” бий болсон уу?

❌ Үгүй.

19–20-р зууны заагт:

• Эрүүл мэндийн тогтолцоо сул
• Эмч, лаборатори хомс
• Оношилгоо бараг байхгүй

Ийм нөхцөлд олон халдварт өвчин (сүрьеэ, тэмбүү, заг хүйтэн г.м.) өргөн тархсан.

Энэ нь “монголчууд онцгой бохир байсан” гэсэн үг огт биш, харин тухайн үеийн дэлхийн нийтлэг нөхцөл.

“Оросууд ирээд арилгасан” гэдэг нь юугаараа ташаа вэ?

✔ Зөв тал:

ЗХУ-ын үед:

• Эмнэлэг, диспансер
• Массын шинжилгээ
• Пенициллин (1940-өөд оноос)
• Оношилгоо, эмчилгээ сайжирсан нь үнэн

❌ Буруу тал:

• Тэмбүүг оросууд “аварч эмчлээгүй”
• Монголд өмнө нь ч эмчилгээ, дом, уламжлалт аргууд байсан
• “Ихэнх монгол тэмбүүтэй байсан” гэдэг нь статистик хэтрүүлэг

👉 Энэ түүхийг социализмын үед “аврагч” дүр бүтээхэд ашигласан нь бодит баримтаар нотлогддог.

🧠 ШУ-ын өнцгөөс гол санаа

Тэмбүү бол:

• Ёс суртахууны “шийтгэл”
• Нэг үндэстний “муу чанар”
• Харин эмчлэгддэг, судлагдсан халдварт өвчин
• Айдас, ичгүүр → оношлуулалгүй үлдээх → асуудал даамжрах

Дүгнэлт

Тэмбүүгийн түүх бол
“хэн муу байсан” тухай биш,
эрүүл мэнд, ШУ, нийгмийн хөгжлийн түвшин хэрхэн өөрчлөгдсөний түүх юм.

Өнөөдөр бол:

• Оношилгоо бий
• Эмчилгээ үр дүнтэй
• Нууцлал хангагддаг

Мэдлэг = хамгаалалт 💡