Эртний Хятадын хан үндэстний дунд үүссэн “сүнсэн хурим” хэмээх уламжлал орчин үед хэрхэн далд гэмт хэргийн сүлжээ, эмэгтэйчүүдийн цогцосны хар зах зээл болон хувирсан тухай түүхэн баримтууд.

Хүн төрөлхтний түүхэнд нас барогсдод зориулсан олон хачирхалтай шашин, шүтлэгийн ёс заншил оршин тогтнож байсны нэг нь Хятадын “Минхунь” (冥婚 – Mínghūn) буюу Сүнсэн хурим юм. Анх манай эриний өмнөх Хань улсын үеэс салбарлан үүссэн гэж үздэг энэхүү уламжлал нь хэдэн мянган жилийн турш хадгалагдсаар, орчин үеийн Хятадын зарим хөдөө орон нутагт цогцосны далд наймаа, хүн амины хэрэг гарахад хүргэж байна.

1. “Минхунь” гэж юу вэ? Философи ба шашны үндэс

Эртний Хятадын уламжлалт амьдралын хэв маяг, зан үйлд “Инь ба Янь” (Арга ба Билэг)-ийн тэнцвэр маш чухал байранд тавигддаг.

• Гай зовлонгоос сэргийлэх: Гэрлэж амжилгүй залуугаараа нас барсан эрэгтэй эсвэл эмэгтэй хүний сүнс хорвоод ганцаардаж, тавгүйтэх бөгөөд амьд үлдсэн гэр бүл, төрөл садангийнхандаа өвчин зовлон, гай гамшиг дууддаг гэж итгэдэг байв.

• Өв залгамжлал ба дээдсийн сахиус: Эрэгтэй хүн гэрлэж, өрх гэр тусгаарлаж байж гал голомтоо үргэлжлүүлдэг нийгмийн журмын дагуу нас барсан хүүдээ сүнсэн эхнэр залуугаар нь олох нь эцэг эхийнх нь ариун нандин үүрэгт тооцогддог байжээ.

Уламжлалт сүнсэн хуримын үеэр хоёр нас барагчийн цогцсыг эцэг эхчүүд нь хооронд нь зуучлагчаар дамжуулан тохиролцож, хуримын улаан дээл өмсгөн ёслол үйлдсэний дараа нэг булшинд зэрэгцүүлэн оршуулдаг.

2. Орчин үеийн “Эмэгтэйчүүдийн цогцосны хар зах”

БНХАУ-ын Засгийн газраас 1949 оноос хойш болон 2006 онд хуульчлан цогцосны худалдаа, феодалын соёрхсон сүжиг бишрэлийн ёслолуудыг хатуу хориглосон юм. Гэвч Шаньси, Шэньси, Ганьсу, Хэнань зэрэг мужуудын хөдөө орон нутагт энэхүү уламжлал хэрэгжсээр байгаа бөгөөд эрэлт нийлүүлэлтийн асар том “хар зах” үүсгэжээ.

• Үнийн хөөрөгдөл: Хятадад сүүлийн жилүүдэд нас барсан эмэгтэй хүний цогцосны үнэ 20,000 юаниас (ойролцоогоор 3,000 ам.доллар) эхлэн, шинээр нас барсан буюу залуу эмэгтэй хүний цогцос 100,000 – 150,000 юань (15,000 – 20,000 гаруй ам.доллар) хүртэл өсдөг байна.

• Булш ухах гэмт хэрэг: Цогцосны асар өндөр үнээс болж гэмт этгээдүүд оршуулгын газруудаас шинээр оршуулсан эмэгтэйчүүдийн цогцсыг ухан хулгайлж, бусдад “сүнсэн бэр” болгон зарах явдал ихэссэн.

3. Бодит гэмт хэрэг ба Хүн амины хэрэгт хүргэсэн нь

Түүхчдийн болон шүүхийн архиваас харахад сүнсэн хуримын эрэлт нь зөвхөн цогцос хулгайлаад зогсохгүй, амьд хүмүүсийг хөнөөх хэмжээний аюултай гэмт хэргүүдийг дагуулж байв.

• 2006 оны хэрэг: Шаньси мужид Лю Шэнхай хэмээх этгээд сүнсэн хуриманд зарах зорилгоор сэтгэцийн өвчтэй хоёр эмэгтэйг зальжин дагуулж явж амийг нь хөнөөсөн нь тогтоогдож байв.

• 2016 оны хэрэг: Ганьсу мужид Ма Чонхуа гэгч этгээд хөгжлийн бэрхшээлтэй хоёр эмэгтэйд эм тариа илүү тунгаар шахаж хөнөөгөөд, тэдний цогцсыг “сүнсэн бэр” болгон тус бүрийг нь 40,000 юаниар зарсан нь илчлэгдэж, ялын дээд хэмжээ авч байжээ.

• Шүүхийн баримт: 2013-2018 оны хооронд Хятадын шүүхээс сүнсэн хуримтай холбоотой, цогцос хулгайлсан болон заран борлуулсан 84 бие даасан эрүүгийн хэргийг шүүн тасалсан баримт байдаг.

4. Нийгмийн шалтгаан ба Жендэрийн дисбаланс

Энэхүү хачирхалтай уламжлал амь бөхтэй оршин тогтнож байгаагийн гол шалтгаан нь Хятадын хөдөө орон нутгийн эдийн засгийн ялгаа болон олон арван жил үргэлжилсэн “Нэг өрх – Нэг хүүхэд” бодлогын сөрөг нөлөө юм. Нийт хүн амын дунд эрэгтэйчүүдийн тоо эмэгтэйчүүдээс хавьгүй олон болсон нь амьддаа эхнэр олж чадаагүй эрэгтэйчүүдийн тоог нэмэгдүүлж, нас барсны дараа ч гэсэн тэдэнд “эхнэр авч өгөх” гэсэн эцэг эхчүүдийн мухар сүжиг, нийгмийн дарамтыг үүсгэсээр байна.