1920-од оны “Аяга усны онол”-оос эхлээд Сталины үеийн хатуу хориг, “ЗХУ-д секс байхгүй” хэмээх алдартай хэллэг үүссэн түүхэн баримтууд

1986 оны 6-р сард АНУ-ын Бостон ба ЗХУ-ын Ленинград (өнөөгийн Санкт-Петербург) хотуудын хооронд шууд “Телебридж” (Бостон — Ленинград телемост) залгагдсан юм. Америк болон Зөвлөлтийн жирийн иргэд хоорондоо телевизийн дэлгэцээр нээлттэй ярилцсан энэхүү алдартай нэвтрүүлгийн үеэр нэгэн америк эмэгтэй: “Манай ТВ-ээр сурталчилгаа болгоноор секс гардаг. Танайд ТВ-ийн сурталчилгаагаар секс их гардаг уу?” гэж асуужээ.

Энэ үед Ленинградын иргэн Людмила Иванова микрофон авч: “ЗХУ-д секс байхгүй, бид үүнийг телевизээр харуулахыг хатуу эсэргүүцдэг!” хэмээн хариулсан нь студи даяар болон дэлхий дахинд асар том шуугиан тарьсан юм. Иванова сүүлд уг ярилцлагадаа “Бид ЗХУ-д секс байхгүй, манайд хайр дурлал байдаг” гэж үргэлжлүүлэн хэлсэн боловч сүүлийн хэсэг нь шуугиан дунд тасарч, дэлхийн түүхэнд “ЗХУ-д секс байхгүй” гэх фраза үлджээ.

Гэвч үнэн хэрэгтээ Зөвлөлт Холбоот Улсын 70 жилийн түүхэнд бэлгийн харилцаа, соёл, нийгмийн хандлага нь асар том эрс тэс хувьсал, хатуу хориг болон далд амьдралыг туулсан юм.

1. 1920-од он: Октябрийн хувьсгал ба “Аяга усны онол”

1917 оны Октябрийн хувьсгалын дараа В.И.Ленин тэргүүтэй большевикууд Хаант Оросын үеийн шашинлаг, хуучинсаг Феодалын гэр бүлийн бүтцийг орвонгоор нь сүйтгэхийг хүсэв. Энэ үед Зөвлөлтийн анхны Нийгмийн хамгааллын комиссар (эмэгтэй сайд) Александра Коллонтай залуусын дунд бэлгийн чөлөөт харилцааг сурталчилж байв.

Коллонтайн боловсруулсан “Аяга усны онол” (Glass of Water Theory)-ын дагуу:

• Коммунист шинэ нийгэмд бэлгийн дур хүслийг хангах нь “Цангасан үедээ нэг аяга ус уухтай адил энгийн, байгалийн физиологийн хэрэгцээ” байх ёстой гэж үзэв.

• Гэрлэлт, сүм хийдийн тангараг, насан туршийн моногами харилцааг “Капиталист нийгмийн хувийн өмчийн үлдэгдэл” гэж зарлажээ.

Энэхүү чөлөөт бодлогын хүрээнд 1920-од оны ЗХУ нь дэлхийд анх удаа:

1. Үр хөндөлтийг (Аборт) эмнэлгийн орчинд бүрэн хуульчилж, үнэ төлбөргүй болгов.

2. Гэрлэлт болон цуцлалтыг Загсаар (ЗАГС) дамжуулан хэдхэн минутын дотор шийдвэрлэх боломжтой болгов.

3. Ижил хүйстнүүдийг эрүүгийн ялнаас бүрэн чөлөөлж, тухайн үеийн дэлхийн хамгийн чөлөөт сексуаль бодлоготой улс болж байв.

2. Сталины үе: “Пролетарийн 12 тушаал” ба Төрийн цензур

1930-аад оны эхээр Иосиф Сталин эрх мэдлээ бүрэн бэхжүүлснээр 1920-од оны чөлөөт явдлыг “нийгмийн садар самуун, ажилчин ангийн энерги ба ажиллах хүчийг сулруулагч аюул” гэж дүгнэв. Ингээд Зөвлөлт засаг бэлгийн амьдралыг улсын хяналтад бүрэн оруулсан юм.

Тусгаарлагдмал энэ үед психолог Арон Залкинд “Революцийн пролетарийн бэлгийн 12 тушаал” гэгчийг боловсруулан сурталчилжээ. Үүнд:

• “Бэлгийн харилцаа нь зөвхөн эрүүл пролетарийн залгамж халааг төрүүлэхэд чиглэгдэх ёстой.”

• “Бэлгийн харилцаа нь байнга давтагдаж болохгүй. Энергээ зөвхөн социализмын бүтээн байгуулалтад зориул!”

• “Анги танхимын ашиг сонирхолд үл нийцэх бэлгийн дур сонирхол бол гэмт хэрэг.”

1936 онд Сталины тушаалаар үр хөндөлтийг эргэн бүрэн хориглож, олон хүүхэд төрүүлсэн ээжүүдэд медаль олгож эхэлвээ. Мөн ижил хүйстний харилцаанд 5 хүртэлх жилийн шоронгийн ял оноох заалтыг Эрүүгийн хуулинд оруулж, порнограф болон секстэй холбоотой бүх төрлийн уран зураг, ном хэвлэлийг хатуу цензурджээ.

3. Бодит амьдрал: “Изделие №2”, Коммуналка ба Секс боловсролгүй нийгэм

Төрөөс суртал ухуулгаар сексийг “нийгэмд байхгүй, зөвхөн хүүхэд төрүүлэх хэрэгсэл” мэт дарагдуулсан ч бодит амьдрал дээр хүний физиологи, хайр дурлалыг хориглож чадаагүй юм.

🛍️ “Изделие №2” буюу Бэлгэвчний түүх

ЗХУ-д бэлгэвчийг Баконскийн резинэн үйлдвэрт үйлдвэрлэдэг байсан бөгөөд албан ёсоор “Изделие №2” (2-р цэгийн резинэн бүтээгдэхүүн) гэж нэрлэдэг байв. (№1 нь хийн баг буюу противогаз байв).

• Маш суналт муутай, зузаан, чанга резинэн үнэртэй уг бүтээгдэхүүнийг залуус эмийн сангаас худалдаж авахдаа ичсэндээ хөлс нь гоождог байжээ.

• Эмийн санчдаас “№2 аья” гэж нууц код шиг асуудаг байсан бөгөөд өөр жирэмснээс хамгаалах хэрэгсэл, спираль асар ховор байв.

🏠 “Коммуналка” ба Хувийн орон зай

Зөвлөлтийн иргэдийн бэлгийн амьдралд тохиолдох хамгийн том саад нь орон сууцны асуудал байв.

• Олон айл нэг байранд дундаа нэг гал тогоо, нэг угаалгын өрөө, нэг жорлонтой амьдардаг “Коммуналка”-д хувийн нууцлал гэж огт байсангүй.

• Нэг дор 3 үеэрээ (эмээ өвөө, ээж аав, хүүхдүүд) нэг жижиг өрөөнд амьдардаг байсан тул залуу хосууд бэлгийн харилцаанд орохын тулд паркад, зуслангийн байранд эсвэл харанхуй орцонд нуугдах шаардлага гардаг байжээ.

📚 Анагаах ухаан ба Секс боловсрол

ЗХУ-д секологийн шинжлэх ухаан, бэлгийн боловсролын ном хэвлэл огт байгаагүй.

• Залуус бэлгийн амьдралын талаарх анхны ойлголтоо анагаах ухааны Их сургуулийн Анатомийн сурах бичгийн нөхөн үржихүйн систем гэсэн хэсгээс хуулбарлан унших эсвэл найз нөхдийнхөө ам дамжсан ярианаас авдаг байв.

• Физиологийн мэдлэггүйгээс үүдэн хүсээгүй жирэмслэлт асар их гарч, сүүлд 1955 онд үр хөндөлтийг эргэн зөвшөөрөхөд ЗХУ дэлхийд нэг хүнд ногдох үр хөндөлтийн тоогоор хамгийн өндөр үзүүлэлттэй орнуудын нэг болсон байдаг.

Социализмын үеийн Зөвлөлтийн нийгэм ба иргэдийн бодит амьдралын талаарх баримттай баримтат бичлэгийг Sex in the Soviet Union documentary холбоосоор орж үзэх боломжтой.