Эртний Грекийн цуутай дайчин аймаг болох Спартачуудын цэргийн сахилга бат, хатуужил, тулааны урлагийн тухай түүхүүд бидэнд маш сайн танил. Гэвч тэдний хувийн амьдрал, хуримын зан үйл болон бэлгийн соёл нь орчин үеийн хүмүүсийн санаанд оромгүй хачирхалтай, өвөрмөц байв. Тэдний хамгийн шоконд ором зан үйлийн нэг бол хуримын анхны шөнө шинэхэн эхнэрээ эрэгтэй хүн шиг хувцаслаж, үсийг нь хусдаг байсан явдал юм.
Хуримын анхны шөнийн сонин зан үйл
Спартад залуус гэрлэхдээ сүр дуулиантай баяр хийдэггүй байв. Гэрлэх өдөр ирэхэд “сүйт бүсгүйн зууч” эмэгтэй шинэхэн эхнэрийг авч, үсийг нь эрэгтэй хүн шиг богино хусдаг байжээ. Улмаар түүнд эмэгтэй даашинз биш, эрэгтэй цэргийн туник (Tunic) өмсгөж, эрэгтэй сандал тохируулан, харанхуй өрөөнд ганцаар нь үлдээдэг байв. Сүйт залуу цэргийн казармаас сэмхэн ирж, харанхуйд эхнэртэйгээ уулзан, шөнөдөө буцаад цэрэг анги руугаа очдог байжээ.
Яагаад эрэгтэй хүн шиг хувцасладаг байв?
Эртний Плутарх зэрэг түүхчдийн тайлбарласнаар энэхүү хачирхалтай зан үйл нь хэд хэдэн сэтгэл зүйн ба нийгмийн шалтгаантай байв:
Спарта эмэгтэйчүүдийн нийгэмд эзлэх байр суурь
Хуримын шөнө үсээ хусуулдаг байсан ч Спарта эмэгтэйчүүд бусад Грекийн хот-улсуудыг (тухайлбал Афин) бодвол асар их эрх чөлөөтэй байв. Тэд газар эзэмших, биеийн тамираар хичээллэх, бизнесийн шийдвэр гаргах бүрэн эрхтэй байсан бөгөөд эрчүүд нь дайнд морддог тул Спартагийн нийгмийн бодит эзэд нь эмэгтэйчүүд байсан юм.