В.И.Лениний нууц амрагийн түүх: Инесса Арманд, Надежда Крупская ба хувьсгалчийн хувийн амьдрал

Зөвлөлт Холбоот Улсыг үндэслэгч Владимир Ильич Ленинийг тойрсон бэлгийн болон хувийн амьдралын цуу яриа, Инесса Армандтай холбогдох хайр дурлалын гурвалжин, Крупскаягийн хачирхалтай байр суурь болон анагаах ухааны маргаантай баримтууд.

Зөвлөлтийн үеийн албан ёсны суртал ухуулгад В.И.Ленинийг ямар ч хүний сул талгүй, хувийн жаргал хөөцөлддөггүй, зөвхөн дэлхийн хувьсгалын төлөө амиа зориулсан “ариун багш”, морал сайтай удирдагч мэтээр дүрсэлдэг байв. Гэвч ЗХУ задарсны дараа архивын нууцлал цуцлагдаж, түүний хувийн амьдралын цаана нуугдсан сэтгэл цочроом харилцаа, нарийн төвөгтэй хайр дурлалын гурвалжин болон эрүүл мэндийн нууцууд олон нийтэд ил болсон юм.

1. Инесса Арманд: Хувьсгалын хамтрагч уу, Лениний амьдралын цорын ганц агуу хайр уу?

Ленинийг шууд утгаар нь “завхай зайдан” гэж дүгнэх нь түүхэн баримтаас харахад өрөөсгөл юм. Учир нь тэрээр албан ёсны эхнэр Надежда Крупскаятайгаа насан эцэслэх хүртлээ хамт амьдарсан. Гэвч түүний амьдралд Инесса Арманд (Inessa Armand) хэмээх гоо үзэсгэлэн, боловсролоороо гайхагдсан Франц гаралтай хувьсгалч эмэгтэй асар том байр суурь эзэлж, зүрх сэтгэлийг нь эзэмдэж байжээ.

• Танилцсан түүх ба боловсрол: Инесса Арманд нь язгууртан гаралтай, франц, герман, англи, орос хэлээр чөлөөтэй ярьдаг, төгөлдөр хуур гайхалтай тоглодог, өндөр боловсролтой бүсгүй байв. 1909 онд Парист цагаачлан амьдарч байхдаа тэрээр Ленин болон Крупская нартай анх танилцжээ.

• Гурвалжин харилцаа ба Крупскаягийн байр суурь: Тэдний хооронд романтик, гүн гүнзгий харилцаа үүссэнийг Крупская маш сайн мэдэж байв. Гайхалтай нь, Крупская энэхүү харилцааг хүлээн зөвшөөрч, бүр нэгэн удаа Ленинд хандан “Та нар гэр бүл болоод тусдаа амьдар” гэж хүртэл санал болгож байсан гэдэг. Гэвч Ленин улс төрийн нэр хүнд болон хамтын амьдралаа алдахгүйн тулд Крупскаятай гэрлэлтээ хэвээр үлдээж, Инессатай холбоотой байсаар иржээ.

• Зөвхөн түүнд зориулсан захидлууд: Нийгмийн өмнө маш хүйтэн, зорилгоо умартсан хатуу удирдагч мэт харагддаг байсан Ленин Инессад бичсэн захидлууддаа огт өөр хүн болж хувирдаг байв. Тэрээр Инессад сэтгэлийн догдлол, халамж, өрөвдөлтэй хайрын үгсээ илгээж байжээ.

• Эмгэнэлт төгсгөл: 1920 онд Инесса Арманд сүрьеэ өвчнөөр таалал төгсөхөд Ленин асар гүн шоконд орж, сэтгэл санаа нь эвдэрсэн байжээ. Инессагийн оршуулга дээр Ленин ухаан алдах дөхөж, амьдралынхаа хамгийн хүнд цохилтыг амссан гэж түүхчид үздэг.

2. Завхай зайдан гэх яриа хаанаас үүссэн бэ? (Тэмбүүгийн нууц ба анагаах ухааны маргаан)

Ленинийг зарим түүхч, судлаачид завхай амьдралтай байсан гэж сэжиглэхэд хүргэдэг гол зүйл бол түүний амьдралын сүүлчийн жилүүд болон үхлийн албан бус онош юм.

• Албан ёсны онол: Зөвлөлтийн анагаах ухааны баримтад Ленинийг тархины судас хатуурах (cerebral arteriosclerosis) өвчний улмаас цуврал цус харвалт өгч нас барсан гэж тэмдэглэжээ.

• Тэмбүүгийн (Neurosyphilis) таамаглал: Сүүлийн жилүүдэд зарим барууны болон Оросын эмч, судлаачид Лениний хэрэглэж байсан эм тариа (жишээ нь, тухайн үед зөвхөн бэлгийн замын халдварт өвчинд хэрэглэдэг байсан сальварсан, мөнгөн ус, арсен агуулсан бэлдмэлүүд)-г судлаад, түүнийг тархины тэмбүүтэй байсан гэх таамаглалыг дэвшүүлсэн байна.

• Цуу ярианы үүсэл: Энэхүү таамаглалаас үүдэж Ленинийг залуу болон Парист байх жилүүдэд нь биеэ үнэлэгчдээс эсвэл нууц амрагуудаасаа бэлгийн замын халдварт өвчин авсан байж болзошгүй гэх яриа тархжээ. Гэвч зарим түүхчид үүнийг большевикуудын нэр төрийг гутаах гэсэн барууны пропаганда эсвэл батлагдаагүй таамаглал гэж үгүйсгэдэг.

3. Надежда Крупская: Хамтрагч эхнэр үү, Улс төрийн түшиг тулгуур уу?

Лениний хувийн амьдралыг ярихад түүний эхнэр Надежда Крупскаяг дурсахгүй байхын аргагүй юм. Тэдний харилцаа романтик хайр дурлалаас илүүтэйгээр хувьсгалт үзэл суртал, хамтын ажиллагаа дээр тогтож байв.

• Хүүхэдгүй гэрлэлт: Ленин, Крупская нар гэрлээд олон жил болсон ч хүүхэд төрүүлээгүй бөгөөд энэ нь тэдний эрүүл мэндийн байдал болон хувьсгалт завгүй амьдралтай холбоотой байжээ.

• Крупскаягийн тэвчээр: Крупская нөхрийнхөө Инесса Армандтай холбоотой байсныг бүрэн мэдэж байсан ч нам болон Лениний нэр төрийг бодож үүнийг тэвчин өнгөрөөж, улмаар Инессатай маш дотны найзууд болж хувирсан нь түүхэн сонирхолтой баримт юм.

Дүгнэлт: Лениний хувийн амьдрал нь Зөвлөлтийн суртал ухуулга шиг “ариун, гэм зэмгүй” байгаагүй бөгөөд тэрээр хүний ёсоор дурлаж, шаналж, хардаж явсан энгийн нэгэн хүн байв. Инесса Армандтай байсан нууцлаг харилцаа нь түүний хатуу ширүүн амьдралын цорын ганц зөөлөн хэсэг байжээ.