Гималайн нууц: Нэг эхнэр, төрсөн ах дүүс ба “Олон нөхөртэй гэр бүл”-ийн сүүдэр ба үнэн

Тибет болон Непалын өндөр уулын тосгонуудад одоог хүртэл хадгалагдан үлдсэн, нэг эмэгтэй төрсөн бүх ах дүүстэй нэгэн зэрэг гэрлэдэг “Ах дүүгийн олон нөхөрт ёс”-ны цаад эдийн засаг, бэлгийн харилцаа болон сэтгэл зүйн далд үнэн.

Өнөөгийн дэлхий нийтэд нэг залуу олон эхнэртэй байх (полигани) уламжлал зарим исламын орнуудад харагддаг бол, нэг эмэгтэй олон нөхөртэй байх (полиандри) явдал маш ховор бөгөөд хачирхалтайд тооцогддог. Тэгвэл Гималайн нуруу, Тибет болон Непалын алслагдсан өндөр уулын тосгонуудад нэг эмэгтэй гэр бүлийн төрсөн бүх ах дүүстэй нэгэн зэрэг гэрлэж, нэг орон гэрт амьдардаг уламжлал зуун зууны турш оршин тогтнож иржээ.

Энэхүү хачирхалтай уламжлалыг угсаатны зүйчид “Fraternal Polyandry” (Ах дүүгийн олон нөхөрт ёс) хэмээн нэрлэдэг бөгөөд энэ нь садар самуун эсвэл гаж сонирхлоос илүүтэй тухайн бүс нутгийн хатуу ширүүн байгаль, газар зүй, эдийн засгийн байдалтай шууд холбоотой юм.

1. Яагаад заавал төрсөн ах дүүстэй гэрлэдэг вэ?

Энэхүү уламжлалын хамгийн том шалтгаан нь газар нутаг, мал хөрөнгө хуваагдахаас сэргийлэх явдал юм.

• Газар нутгийн асар их хомсдол: Тибетийн өндөр ууланд тариалан эрхлэх боломжтой үржил шимтэй газар асар ховор. Хэрэв айлын 3-4 хүү өөр өөр эхнэр авч өхөөрдвөл эцгийнх нь багахан газар болон мал хөрөнгө хэдэн хэсэг хуваагдаж, бүгдээрээ ядууралд нэрвэгдэх аюултай байв.

• Ажиллах хүчийг нэгтгэх: Айлын ах дүү нар өөр өөр ажил амжуулдаг. Нэг нь мал хариулж, нөгөө нь тосгонд тариалан эрхэлж, гурав дахь нь жин тээж арилжаа хийдэг. Ингэснээр гэр бүлийн эдийн засаг бүрэн бүтэн, асар бат бөх байж чаддаг.

• Түншлэлийн систем: Ах дүү нар дундаа ердөө нэг эхнэр авснаар гэр бүлийн газар нутаг, гэр орон, мал хөрөнгө, удмын өв нэгтгэгдэн үлддэг.

2. Ордны амьдрал ба бэлгийн харилцааг хэрхэн зохицуулдаг вэ?

Энэхүү гэр бүлийн харилцаанд хамгийн их сонирхол татдаг зүйл бол тэдний хувийн амьдрал, шөнийн амьдралын тохироо болон бэлгийн харилцааны зохион байгуулалт юм.

• Тэгш эрх ба эхнэрийн ачаалал: Эхнэр болох бүсгүй бүх нөхрөө (ах дүүсийг) тэгш асарч, хүндэтгэх ёстой. Ихэвчлэн айлын том хүүтэй анх хуримладаг бөгөөд дүү нар нь нас биед хүрэхэд автоматаар түүний нөхөр болдог.

• Шөнийн хуваарь ба соёл: Эхнэрийнхээ өрөөнд аль ах дүү нь байгааг мэдэгдэхийн тулд тухайн нөхөр нь гутлаа эсвэл малгайгаа өрөөний хаалганы гадна үлдээдэг. Бусад ах дүү нар нь үүнийг хараад хүндэтгэн, саад болохгүйгээр өөр ажлаа хийх эсвэл гадаа хоноглодог уламжлалтай.

• Хардалт ба сэтгэл зүй: Төрсөн ах дүүс хоорондоо хардаж, мөчөөрхөх нь соёлын хувьд маш том цээрлэх зүйл байдаг. Эхнэр нь аль нэг ах дүүг илүүд үзэж, нөгөөг нь сүүдэрт үлдээхгүй байх нь уг гэр бүлийн амар амгалан оршин тогтнох гол түлхүүр болдог.

3. Хүүхдүүдийн хувь заяа ба аавуудын харилцаа

Энэхүү гэр бүлээс төрж буй хүүхдүүдийн хувьд биологийн эцэг нь хэн бэ гэдэг нь огт хамаагүй байдаг.

• “Бүгд миний аав”: Төрсөн хүүхдүүд яг хэнийх нь биологийн хүүхэд вэ гэдгийг тодорхойлж ялгахыг хичээдэггүй бөгөөд энэ нь ч ёс зүйн хувьд хориотой. Хүүхдүүд бүх ах дүүсийг “аав” гэж дуудах бөгөөд хамгийн том ахыг нь “Том аав”, дүү нарыг нь “Бага аав” хэмээн хүндэтгэдэг.

• Эцгийн тэгш хайр: Ах дүү нар бүх хүүхдийг өөрийн төрсөн хүүхэд мэт хайрлан хамгаалж, хөрөнгө өвлүүлэхдээ ч хүүхдүүд хооронд ялгаа гаргадаггүй.

4. Орчин үеийн өөрчлөлт ба задрал

Өнөөгийн нийгэмд боловсрол, дэд бүтэц хөгжиж, залуус тосгоноосоо гарч хот руу амьдрахаар явах болсноор энэхүү уламжлал задарч байна.

Сүүлийн үеийн залуус нэг нэгэндээ дурлаж, хувийн орон зайгаа илүүд үзэх болсон тул энэ уламжлалыг хуучирсан гэж үзэх нь ихэссэн. Гэсэн хэдий ч Непалын Мустанг, Хумала зэрэг алслагдсан бүс нутаг болон Тибетийн зарим тосгонд “Олон нөхөртэй гэр бүл”-үүд одоог хүртэл тайван амгалан амьдарсаар байгаа бөгөөд энэ нь антропологчдын анхаарлыг татсан хамгийн сонирхолтой судалгааны сэдэв хэвээр байна.