Сансрын баатрын далд амьдрал: Юрий Гагарины алдар нэр, архидан согтууррал ба нууц үхэл

Дэлхийн анхны сансны нисгэгч хэмээх алдар хүндийн дор нуугдаж байсан архины хамаарал, ёс суртахууны зөрчил болон түүнийг авч одсон онгоцны ослын цаад нууц үнэн.

1961 оны 4 дүгээр сарын 12-нд Юрий Гагарин “Восток-1” хөлгөөр дэлхийг тойрон сансарт нисэж, хүн төрөлхтний түүхэнд шинэ эрин үгийг нээсэн билээ. Тэрээр тэр даруй дэлхийн хамгийн алдартай хүн болж, Зөвлөлтийн суртал ухуулгын гол нүүр царай, коммунизмын амьд бурхан болж хувирсан юм.

Гэвч большевизм ба алдар хүндийн оргилд гарсан энэхүү залуугийн хувийн амьдрал асар хурдацтай задарч, төрийн дарамт, архины хамаарал болон ёс суртахууны доройтолд гүнзгий автсан байсныг хожим ЗХУ задарсны дараа ил болсон архивын баримтууд гэрчилдэг.

1. “Кремлийн бэлгэ тэмдэг” ба архины хамаарал

Сансарт ниссэнийхээ дараа Гагарин дэлхийн өнцөг булан бүрээр аялж, хатан хаан, ерөнхий сайд, алдартнуудтай уулзах болсон нь түүний сэтгэл зүйд асар хүнд ачаалал өгчээ. Энгийн нэгэн провинц цэргийн нисгэгч байсан тэрээр гэнэт дэлхийн хамгийн том анхаарлын төвд орсноор өөрийн амьдралаа алдсан юм.

• Тогтмол архидалт: Зөвлөлтийн удирдагчид, ялангуяа Никита Хрущев Гагариныг хаашаа л бол тийшээ авч яван архидан согтууруулах ёслолуудад оролцуулдаг байв. Удаан хугацааны дараа Гагарин хүнд архины хамааралтай болж, архинд донтох өвчтэй болсон нь түүнийг бие болон сэтгэл зүйн хувьд эвдсэн байна.

• Гэр бүлийн амьдралын хямрал: Нэр алдар, байнгын архидалт нь түүний гэр бүлийн амьдралыг там болгожээ. Эхнэр Валентина нь нөхрийнхөө энэхүү байдлыг таслан зогсоох гэж хичээсэн ч төрийн өндөр дээд хэмжээний шахалт, хамгаалалт дор байсан тул юу ч хийж чадахгүй байв.

2. Ёс суртахууны эмгэнэл: “Крим дэх зуслангийн байшингийн дуулиан”

Гагариныг зөвхөн гэмгүй сайхан залуу гэж сурталчилдаг байсан ч бодит амьдрал дээр тэрээр алдар нэрдээ мансуурч, ёс суртахууны хэм хэмжээнээс гажсан үйлдэл гаргаж байв.

• Кримийн амралт ба зодоон: 1961 оны сүүлээр Крым дэх төрийн амралтын газарт байхдаа Гагарин охид бүсгүйчүүдтэй хэтэрхий чөлөөтэй харьцаж, согтуугаар асуудал гаргасан байдаг. Түүний энэхүү бүдүүлэг байдлыг эсэргүүцсэн нэгэн сувилагч бүсгүйг Гагарин зодож, улмаар зуслангийн хоёр давхрын цонхноос зугтаж байхдаа балкон дээр унаж нүүрээ хүнд гэмтээсэн гэдэг.

• Төрийн нууцлал: Энэхүү дуулиан Кремльд шууд хүрч, КГБ-ын дарга Александр Шелепин уг хэргийг дарж авахын тулд бүх баримтыг нууцалжээ. Гагарины нүүрэнд үлдсэн том сорви нь уг зодооны үеэр олсон гэмтэл байсан бөгөөд албан ёсны мэдээнд үүнийг “автомашины ослоор гэмтсэн” гэж худлаа тайлбарладаг байв.

3. Сэжигтэй үхэл: Ослын цаад нууц

1968 оны 3 дугаар сарын 27-нд Юрий Гагарин дасгалжуулагч нисгэгч Владимир Серегины хамт MIG-15 UTI сөнөөгч онгоцоор сургуулилтын нислэг үйлдэх үеэрээ Владимир мужийн Новосёлово тосгоны ойролцоо осолдож амиа алдсан юм. Түүнийг ердөө 34хөн настай байхад нь ийнхүү хорвоо буцсан нь олон таамаглал, хардлагыг дагуулсан билээ.

• Согтуугаар нисэх оролдлого байсан уу? Зарим нууц архив болон хамтран зүтгэгчдийнх нь дурсамжид Гагарин уг нислэгт гарахынхаа өмнө их хэмжээний архи уусан байсан бөгөөд удирдлага түүнийг согтууг нь мэдсээр байж нислэгт гаргасан гэдэг яриа байдаг.

• Шалтгаан тодорхойгүй ослууд: Албан ёсны дүгнэлтээр Гагарины онгоц өөр нэг онгоцны үүсгэсэн салхины турбулентад орж жолоодлогоо алдсан гэж үздэг ч, Алексей Леонов тэргүүтэй сансрын нисгэгчид үүнийг үгүйсгэж, ойролцоох өөр тийрэлтэт онгоц дүрмийг зөрчин дэндүү ойрхон зөрснөөс болж осол гарсан гэж үздэг. Зарим нь үүнийг Брежневийн үеийн улс төрийн өрсөлдөөн эсвэл Гагарины хувийн амьдралын эмх замбараагүй байдлаас залхсан КГБ-ын зохион байгуулалттай ажил байсан гэж харддаг юм.