Дундад зууны Солонгосын тайган эрчүүдийн амьдрал, хайр дурлал ба эмгэнэлтэй төгсгөл

Чосон болон Корёо гүрний ордны дотоод амьдралыг гардан удирдаж, хаан, хатан хоёрын хооронд gүүр болж байсан тайган эрчүүдийн амьдралын үнэн түүх болон тэдний систем хэзээ, яаж мөхсөн бэ?

Солонгосын хаант улсуудын үед хааны ордны аюулгүй байдал, дотоод зохион байгуулалт, санхүү болон харилцааны бүхий л сүлжээг гардан удирдаж байсан хүмүүс бол энгийн түшмэд биш харин тайганууд (Наэши – 내시) байв. Гаднаасаа хааны өмнө сөгдөж, хатанд цай зөөж үйлчилдэг боол мэт харагддаг ч тэд ордны хамгийн аюултай, хамгийн нөлөө бүхий “далд эзэд” байжээ.

1. Тайган болохын тулд ямар хатуу шалгуур давдаг байв?

Хөвгүүдийг бага байхад нь тайган болгох шийдвэр гаргах нь тухайн гэр бүлийн хувьд амьдралынхаа төлөө хийж буй цөхрөнгүй алхам байв.

• Эрхтнээ тайрах мэс засал: Хөвгүүдийн эрэгтэй хүний эрхтнийг маш эрт буюу өсвөр нас хүрэхээс нь өмнө гар аргаар тайрдаг байжээ. Энэ нь асар өндөр эрсдэлтэй буюу халдвар авах, цус алдах зэргээр олон хүүхэд мэс заслын үеэр амиа алддаг байв. Эрхтнээ тайруулсан хүүхдүүд шээсээ барьж чадахгүй байх зэрэг насан туршийн бие махбодын зовиуртай үлддэг байжээ.

• Тусгай шалгалт ба бичиг үсэг: Тайган болохын тулд зөвхөн эрхтнээ тайруулаад зогсохгүй, ордны хэл бичиг, конфуцийн ном судар, ордны хатуу протоколыг төгс эзэмших ёстой байв. Тэд шалгалтанд тэнцсэн тохиолдолд л ордны босго алхдаг байжээ.

2. Ордны доторх өдөр тутмын үүрэг ба аймшигтай хяналт

Тайганууд хааны ордонд эмэгтэйчүүд (хатан, татвар эмс, шивэгчид)-тэй хамт чөлөөтэй зорчих эрхтэй цорын ганц эр хүмүүс байв.

• Хор шинжлэх ёслол: Хаан болон хатны зооглох гэж буй хоол хүнсийг урьдчилан амсаж шалгах, хорлогдсон эсэхийг нь тогтоох үүргийг тайганууд хүлээдэг байв.

• Унтлагын өрөөний зохицуулалт: Хаан ямар татвар эмстэй уулзах, хонохыг зохицуулах, хуваарь гаргах, мөн хаан татвар эмстэй уулзаж байх үед гадаа нь манаж зогсох нь бүгд тайгануудын үүрэг байв. Хаан татвар эмстэй уулзаж дуусахад тайганууд хатныг биедээ зэвсэг нуусан эсэхийг шалгахын тулд нүцгэн байдлаар дамнаж өөр өргөө рүү зөөдөг ёслол хүртэл байжээ.

3. Солонгосын тайгануудын өвөрмөц амьдрал: Гэр бүл ба үрчлэлт

Хятадын ордны тайганууд ямар ч үр удамгүй байсан бол Солонгосын тайганууд гэрлэх, эхнэр авах бүрэн эрхтэй байв.

• Тайгануудын гэр бүл: Тэд үр хүүхэд төрүүлэх чадваргүй ч гаднаас өсвөр насны хөвгүүдийг өргөж авч үррүүлж, өөрийн ордны байр суурь, мэргэжлийг өвлүүлдэг байжээ. Мөн ордны гадна тусдаа байшин авч, эхнэр болон өргөж авсан хүүхдүүдтэйгээ энгийн гэр бүл шиг амьдардаг байв.

• Нийгмийн давхарга: Тэд ордны дотор боол шиг үйлчилдэг байсан ч гаднаа асар их хөрөнгө хуримтлуулж, томоохон газар шороо, эд хөрөнгө эзэмшдэг чинээлэг давхарга болж хувирдаг байжээ.

4. Ордны далд улс төр ба авлигын сүлжээ

Тайганууд хаан болон гадны сайд түшмэд хоорондын мэдээллийг дамжуулдаг гол “суваг” байсан учраас тэдний улс төрийн нөлөө асар өндөр байв. Хэрэв ямар нэгэн сайд түшмэл хаанд нөлөөлөхийг хүсвэл эхлээд ордны нөлөө бүхий тайганд хахууль өгч, хааны сэтгэлд хүрэх үгийг дамжуулдаг байжээ.

5. Солонгосын тайганууд хэзээ, яаж мөхсөн бэ?

Зуу зуун жилийн турш оршин тогтнож, ордны далд амьдралыг атгаж байсан тайгануудын систем XX зууны эхэн үетэй холбоотойгоор бүрмөсөн үгүй болжээ.

• Кабогийн шинэчлэл (1894 он): Солонгос орон даяар феодалийн ёс журмыг халах, нийгмийг шинэчлэх томоохон өөрчлөлтүүд хийгдэж эхлэхэд тайгануудын системийг албан ёсоор халж, шинээр хөвгүүдийг тайган болгох мэс заслыг хуулиар хоригложээ.

• Японы колоничлол ба ордны нуралт (1910 он): 1910 онд Япон улс Солонгосыг эзлэн авч, Чосон гүрний хаант ёсыг албан ёсоор устгаснаар үлдсэн тайганууд бүгд ажлаасаа халагдаж, амьдралын эх үүсвэргүй болцгоожээ.

• Түүхэн дэх хамгийн сүүлийн тайган: Солонгосын түүхэнд албан ёсоор амьд үлдсэн хамгийн сүүлийн үеийн тайган бол Ли Сон Хо байсан бөгөөд тэрээр Чосон гүрний сүүлийн үед орддож байгаад хожим 1980-аад оны үед нас барсан байдаг. Тэрээр амьдралынхаа сүүлийн жилүүдэд хуучин ордны амьдрал, тайгануудын нууц ёслолын талаархи дурсамжаа түүхчдэд ярьж үлдээжээ.